مقاله


کد مقاله : 13970223151337112105

عنوان مقاله : شناخت توکل و بررسی رابطه بینابینی آن با عنصر تلاش و تدبیر بر اساس نصوص قرآنی و روایی

نشریه شماره : 2 فصل پاییز - زمستان 1396

مشاهده شده : 492

فایل های مقاله : 2/13 MB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 زهرا اکبری zh.akbari@ymail.com مربی دانشجوی دکترا
2 زینب السادات حسینی z.hosseini@umz.ac.ir دانشیار دکترا

چکیده مقاله

در فرهنگ قرآنی و سیره پیشوایان دین توکّل بیانگر رابطه ناب میان انسان و خداوند است. این ارتباط به گونه¬های مختلفی تفسیر و تبیین شده است؛ از جمله برداشتهای ناصواب درباره توکّل آن است که توکّل و واگذاری امور به خداوند، جایگزین تلاش و تدبیر آدمی می¬شود و با قبول توکّل، مسأله تلاش و فعالیت مفروغ عنه خواهد بود. در مقابل، بسیاری از محققان اسلامی معتقدند که لازمه توکّل و اعتماد بر خداوند، تمسک به اسباب و سلسله علل طبیعی است. در این نوشتار که به شیوه توصیفی – تحلیل سامان یافته، با نگرشی فراگیر به متون اسلامی از جمله قرآن، حدیث و سخنان دانشوران و عرفای مسلمان، ماهیت توکّل و نقش آن در حیات انسانی و هم چنین رابطه بینابینی توکل و تدبیر بیان و دیدگاه دوم تقویت شده است. از این لحاظ توکّل، اعتقاد و اعتماد قلبی به خداوند است و باورمندی به آن مستلزم نفی تأثیر علل طبیعی نیست و تنها استقلال در تأثیر از آنها سلب می¬شود. بنابراین توکّل با تلاش و تدبیر معنا می¬یابد و پذیرش یکی مستلزم نفی دیگری نمی¬باشد. امری که روشن ساختن آن به درک درست این مفهوم در اندیشه دینی کمک کرده و به این وسیله برخی از دیدگاه¬ها و اندیشه¬¬های ناصواب در این زمینه آسیب شناسی می¬شوند.